Wprowadzenie
Spis Treści
Historia Żurawia w Gdańsku
Początki budowli
Żuraw w Gdańsku to jeden z najbardziej charakterystycznych i rozpoznawalnych zabytków miasta, będący świadectwem jego morskiej tradycji i znaczenia w średniowiecznym handlu. Pierwsza wzmianka o funkcjonującym w tym miejscu dźwigu portowym pochodzi z 1367 roku, kiedy to w Gdańsku istniał drewniany dźwig portowy.
Rekonstrukcja w XV wieku
Po zniszczeniu pierwotnej konstrukcji w wyniku pożaru w 1442 roku, miasto podjęło decyzję o odbudowie Żurawia z cegły. Budowa nowego dźwigu rozpoczęła się w 1442 roku i trwała do 1444 roku. Nowa konstrukcja składała się z dwóch potężnych baszt oraz drewnianego mechanizmu dźwigowego, który przez niemal pięć wieków służył do przeładunku towarów w porcie.
Funkcje Żurawia
Brama miejska
Żuraw pełnił również funkcję bramy miejskiej, stanowiąc ważny punkt obronny Gdańska. Jego solidna konstrukcja z grubymi murami i otworami strzelniczymi świadczyła o militarnym charakterze budowli.
Dźwig portowy
Jako dźwig portowy, Żuraw był nieocenionym narzędziem w przeładunku towarów. Dzięki zastosowaniu tzw. kół deptakowych, czterech robotników mogło podnieść ładunek o wadze do 2 ton. Mechanizm ten składał się z konopnej liny, systemu bloków i dwóch kołowrotów, a głównym napędem były nogi pracujących.
Stawianie masztów
W XVII wieku, po rozbudowie Żurawia, dodano dodatkową parę kół, co zwiększyło jego udźwig do 4 ton. Umożliwiło to stawianie masztów na statkach, co było kluczowe dla rozwoju żeglugi i handlu morskiego.
Żuraw w XIX i XX wieku
Zmiana funkcji
W XIX wieku, po utracie znaczenia Żurawia jako dźwigu portowego, baszty budowli zostały zaadaptowane na mieszkania. W dolnych pomieszczeniach funkcjonowały wytwórnie pantofli oraz zakład fryzjerski.
Zniszczenia podczas II wojny światowej
Podczas II wojny światowej, w 1945 roku, Żuraw został poważnie uszkodzony. Drewniana konstrukcja spłonęła doszczętnie, a z części ceglanej pozostało jedynie 60%.
Odbudowa i adaptacja na muzeum
Po wojnie, w latach 1956-1959, przeprowadzono odbudowę Żurawia. W 1962 roku obiekt został przekazany Muzeum Morskiemu w Gdańsku, stając się jednym z oddziałów tej instytucji. Od tego czasu pełni funkcję muzealną, prezentując historię portu gdańskiego oraz technikę portową.
Współczesne znaczenie Żurawia
Symbol Gdańska
Dziś Żuraw jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli Gdańska, świadczącym o jego morskiej tradycji i znaczeniu w historii handlu morskiego. Jego unikalna architektura przyciąga turystów z całego świata, stanowiąc nieodłączny element nadmotławskiego krajobrazu.
Funkcja muzealna
Jako część Narodowego Muzeum Morskiego, Żuraw oferuje zwiedzającym możliwość poznania historii portu gdańskiego, pracy ludzi związanych z morzem oraz rozwoju technik portowych. Wnętrza budowli mieszczą wystawy poświęcone tragarzom, dokerom, kupcom, szyprom, żaglomistrzom i powroźnikom, ukazując ich codzienną pracę i życie.
Renowacje i konserwacja
W ostatnich latach Żuraw przeszedł kilka renowacji, mających na celu zachowanie jego historycznego charakteru oraz dostosowanie do potrzeb współczesnych zwiedzających. Ostatnia z nich zakończyła się w 2024 roku, kiedy to obiekt ponownie otworzył swoje podwoje dla publiczności.
Informacje praktyczne
Adres i dojazd
Żuraw znajduje się przy ul. Szerokiej 67/68 w Gdańsku, w pobliżu Długiego Pobrzeża i Rybackiego Pobrzeża. Dojazd do obiektu jest możliwy zarówno pieszo, jak i komunikacją miejską.
Godziny otwarcia i bilety
Żuraw jest otwarty dla zwiedzających przez cały rok. Godziny otwarcia oraz ceny biletów mogą ulec zmianie, dlatego zaleca się sprawdzenie aktualnych informacji na oficjalnej stronie Narodowego Muzeum Morskiego w Gdańsku przed planowaną wizytą.
Wystawy i atrakcje
Wnętrza Żurawia mieszczą wystawy poświęcone historii portu gdańskiego, pracy ludzi związanych z morzem oraz rozwoju technik portowych. Zwiedzający mogą zobaczyć m.in. rekonstrukcje dawnych narzędzi portowych, modele statków oraz interaktywne prezentacje multimedialne.
Źródło: polskieszlaki.pl
